Boerenwagens en karren: wagens en karren vroeger en nu

Boerenwagens en karren na de Tweede Wereldoorlog zijn de houten boerenwagens en de karren langzamerhand uit het straatbeeld verdwenen. Vanaf het jaar 1913 heeft het Openluchtmuseum gelukkig voertuigen verzameld, en zo zijn er velen bewaard gebleven. Ook gebeeldhouwde boerenwagens zijn in Nederland nog wel aanwezig gelukkig. Boerenwagens en karren liefhebbers kunnen hier gelukkig nog steeds van genieten.

Boerenwagens en karren

Boerenwagens en karren: vroeger en nu

Eeuwenlang zijn de boerenvoertuigen een belangrijk transportmiddel geweest in ons land, wereldwijd viel Nederland op door zijn grote variatie in boerenwagens en karren. Boerenvoertuigen bestonden er in vele soorten zoals mooie rijtuigen, slee├źn voor de winter, stortkarren en driewielige karren. Na de Tweede Wereldoorlog zijn ze steeds meer uit het straatbeeld verdwenen, velen zijn in stukken en brokken in de kachel beland. Gelukkig heeft het Openluchtmuseum vanaf 1913 voertuigen van het platteland verzameld, waaronder later ook vele boerenvoertuigen waren toen deze door de boeren werden afgeschaft.

Na 1950 heeft het Openluchtmuseum zich meer gericht op het verzamelen van bedrijfsvoertuigen die afkomstig waren uit zowel het boerenbedrijf als de handel. De meeste van deze verzamelde wagens en karren zijn helaas opgeslagen in depots, in gedrukte vorm zijn ze wel te zien, namelijk in het meer dan 600 pagina’s dikke boek ‘ Wagens en karren ‘ wat een overzicht geeft van de vele voertuigen die men op het Nederlandse platteland vele jaren lang heeft gebruikt voor het transport.

Spaakwielen kopen van eikenhout klik hier

Boerenwagens en karren

Vervanging van boerenwagens en karren

Zoals al vermeld verdwenen de houten wagens en karren steeds meer uit het straatbeeld de directe oorzaak hiervoor moeten we zoeken in de opkomst van de luchtbanden en de tractor. Wel ging het verdwijnen van de traditionele voertuigen in de ene streek vlugger dan in de andere streek. Na de oorlog was er door het hele land gebrek aan werkpaarden de oorzaak hiervoor is te vinden in de paardenvorderingen tijdens de oorlog. Uit de Marshall – hulp kregen boerenbedrijven die op de zeeklei gevestigd waren met voorrang een tractor toegewezen om het tekort aan werkpaarden te compenseren. Wel bleven paarden voor het boerenbedrijf nog jarenlang van belang omdat de tractoren een lucht motorvermogen hadden en bij nattigheid nog al eens bleven steken in de zware klei. In Zeeland was als gevolg van moedwillig onder water zetten van land door de vijand veel boerenwerktuigen en voertuigen verloren gegaan. Om het verloren gegane te vervangen kozen veel boeren na de oorlog voor de moderne wagen met luchtbanden.

Boerenwagens en karren

Nederlandse boerenwagens en karren

In vergelijking met de buurlanden was de variatie in boerenwagens en boerenwerktuigen in Nederland veel groter, zelfs wereldwijd gezien is deze verscheidenheid uniek. De oorzaak voor deze grote verscheidenheid is waarschijnlijk de vele verschillende soorten ondergrond in Nederland waaraan de constructie werd aangepast. Ook kende Nederland geen voorschriften voor landbouwvoertuigen en landbouwwerktuigen zoals bijvoorbeeld in Duitsland wel het geval was. In Duitsland ziet men slechts verschillen tussen noord en zuid, geen grote verscheidenheid dus.

Boerenwagens en karren

Boerenwagens en karren: gebeeldhouwde boerenwagens

Gebeeldhouwde boerenwagens zag men vroeger veel in Nederland we spreken dan van duizenden stuks, nu blijft het aantal steken zo rond de 65 waarvan er slecht 22 nog kunnen rijden. Deze gebeeldhouwde boerenwagens zijn onderdeel van het Nederlands agrarisch erfgoed, hun voornaamste functie was dat ze dienden als statussymbool al werden ze wel voor meerdere doeleinden gebruikt. De mooiste exemplaren zijn afkomstig uit het rivierengebied waar men befaamde wagenmakerijen had. Aan de uitbundigheid van het houtsnijwerk en aan de hoeveelheid gebruikt bladgoud kon men de rijkdom en belangrijkheid van de boer aflezen. Men maakte praalwagens van essenhout of van iepenhout en deze bestaan uit losse onderdelen die als puzzelstukken in elkaar passen. Per streek konden de afmetingen verschillen. Praalwagens werden vaak versierd met spreuken, het viel wel op dat hoe oostelijker in het land men kwam hoe soberder en eenvoudiger de wagen werd. Wel was het zo dat de wagens in het oosten minder dienden als statussymbool ze werden meer gebruikt voor het dagelijkse werk.

Bij de Boerenwagenclub zijn ongeveer 25 fervente verzamelaars en liefhebbers aangesloten hun voornaamste doel is om de prachtige Nederlandse gebeeldhouwde boerenwagens voor het nageslacht te bewaren. Handenvol restauratiewerk dus. Boerenwagens en karren een lust voor de liefhebber en waard om bewaard te blijven voor volgende generaties zodat de geschiedenis levend blijft.

Spaakwielen kopen van eikenhout klik hier

Comments

Geef een reactie

Jouw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *